Gijzeling bij schulden: kan dat, en wanneer?

Het woord gijzeling klinkt beangstigend. Veel mensen denken dat zij de cel in moeten als zij een rekening niet kunnen betalen. Voor gewone schulden is dat niet zo. U kunt in Nederland niet worden opgesloten omdat u een huur, energierekening, creditcard of lening niet kunt betalen. Alleen bij een paar bijzondere schulden, zoals een onbetaalde verkeersboete, kan gijzeling in beeld komen. En zelfs dan gelden strenge regels die u beschermen als u echt niet kunt betalen. Als u weet hoe het zit, kunt u rustiger nadenken over de volgende stap.

Doe dit vandaag

1. Open alle post en leg de brieven op datum. Kijk of het gaat om een gewone schuld of om een boete van het CJIB. Dat maakt voor gijzeling een groot verschil.
2. Reageer op elke brief met een termijn. Negeren maakt uw situatie duurder en riskanter. Een op tijd aangevraagde regeling voorkomt de meeste problemen.
3. Vraag een betalingsregeling aan. Bij een CJIB-boete kan dat vaak online. Kunt u de standaardtermijnen niet opbrengen, vraag dan een persoonlijke regeling op basis van uw draagkracht.
4. Krijgt u een oproep voor de kantonrechter over gijzeling? Ga er naartoe of stuur schriftelijk bewijs van uw inkomsten en uitgaven. Zo laat u zien dat u niet kunt betalen, niet dat u niet wilt.
5. Twijfelt u wat het beste past? Bel ons gerust via 085-9027796. Wij denken rustig met u mee en wijzen u de weg naar de juiste instantie.

Kan ik gegijzeld worden voor een gewone schuld?

Nee. Voor gewone schulden bij bijvoorbeeld een verhuurder, energieleverancier, webshop, creditcardmaatschappij of kredietverstrekker kunt u niet worden vastgezet. Wie zijn schuld niet betaalt, wordt niet opgesloten. Een schuldeiser die zijn geld wil, moet eerst naar de rechter en kan daarna een deurwaarder inschakelen. Die deurwaarder int de schuld met beslag, bijvoorbeeld loonbeslag op uw inkomen of beslag op uw bankrekening. Gijzeling hoort daar niet bij. Meer over wat een deurwaarder wel en niet mag, leest u in ons artikel over de deurwaarder.

Wanneer kan gijzeling wel in beeld komen?

Gijzeling kan alleen bij bepaalde boetes van de overheid. Het bekendste voorbeeld is een verkeersboete die onder de Wet Mulder valt (de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften). Denk aan te hard rijden of door rood licht rijden. Ook bij sommige strafbeschikkingen kan het spelen. Bij deze boetes is gijzeling geen straf, maar een uiterst dwangmiddel: een laatste manier om iemand die wel kan, maar niet wil betalen, alsnog tot betalen te bewegen.

Gijzeling gaat niet zomaar. Het Openbaar Ministerie, dat de inning via het CJIB laat lopen, moet eerst toestemming vragen aan de kantonrechter. De rechter beoordeelt uw situatie en kan toestemming geven voor gijzeling van maximaal een week per boete. Belangrijk om te weten: de boete verdwijnt niet door de gijzeling. Na afloop moet u het bedrag nog steeds betalen. Zit u vast bij de stappen rond een CJIB-boete, kijk dan ook bij onze pagina over de CJIB-betalingsregeling en over het dwangbevel.

Gijzeling mag niet als u echt niet kunt betalen

Dit is de belangrijkste bescherming. Gijzeling is bedoeld voor mensen die wel geld hebben, maar niet betalen. Kunt u de boete echt niet betalen, dan is er sprake van betalingsonmacht. In dat geval hoort de kantonrechter geen toestemming voor gijzeling te geven, want vastzetten heeft dan geen zin en is niet toegestaan. Daarom is het zo belangrijk dat u uw situatie laat zien.

Krijgt u een oproep voor een zitting over gijzeling, ga er dan naartoe of stuur schriftelijk bewijs op van uw inkomsten en uitgaven. Laat zien wat u wel kunt, bijvoorbeeld met een voorstel voor een betalingsregeling. Wat u minimaal moet overhouden om van te leven, heet de beslagvrije voet. Die bescherming geldt ook bij het innen van boetes.

Zo voorkomt u dat het zover komt

De beste manier om gijzeling te voorkomen, is op tijd in actie komen bij de instantie zelf. Voor een CJIB-boete vraagt u een betalingsregeling aan via www.cjib.nl. Een regeling is meestal mogelijk vanaf 75 euro openstaand boetebedrag en u betaalt in maandelijkse termijnen. Lukken de standaardtermijnen niet, vraag dan een persoonlijke regeling aan; het CJIB kijkt dan met een draagkrachtberekening naar wat bij uw situatie past. Reageer daarnaast altijd op brieven met een termijn, want wachten maakt het duurder.

Heeft u naast de boete nog andere achterstanden, dan kunt u gratis terecht bij de schuldhulpverlening van uw gemeente. Zij kunnen helpen ordenen en bemiddelen. Komt een formele schuldregeling zoals een minnelijk traject of de WSNP in beeld, dan vindt u de verdieping daarover op schuldenplatform.nl.

Wanneer schakelt u hulp in?

Ziet u door de brieven het overzicht niet meer, of dreigt er een zitting over gijzeling? Dan is het slim om even samen te kijken. Wij zijn een onafhankelijke wegwijzer en vraagbaak. Wij lossen uw schuld niet voor u op en onderhandelen niet zelf met het CJIB of de deurwaarder, maar wij helpen u uw post ordenen, leggen uit welke regeling bij u past en verwijzen u naar het juiste loket. Rustig, zonder oordeel en in gewone taal.