Schulden na overlijden van uw partner: waar bent u aansprakelijk voor?

Twee soorten schulden: van de erfenis en van u zelf

Na een overlijden lopen twee vragen door elkaar. De eerste vraag is wat er met de erfenis gebeurt. In de erfenis zitten de bezittingen en de schulden van uw partner. De tweede vraag is welke schulden u zelf al had, los van de erfenis. Voor die schulden was u al aansprakelijk, en dat blijft zo na het overlijden.

Het is daarom goed om alle rekeningen in twee stapels te leggen: schulden die alleen op naam van uw partner stonden, en schulden die (ook) op uw naam staan.

Welke schulden blijven van u?

Of u meebetaalt aan de schulden van uw partner, hangt af van hoe u samenleefde.

• Samenwonend, met of zonder samenlevingscontract: de schulden van uw partner zijn niet van u. Een lening of contract dat u allebei tekende, is wel van u. Daarvoor bent u meestal hoofdelijk aansprakelijk: de schuldeiser mag het hele bedrag bij u vragen.
• Getrouwd of geregistreerd partner vanaf 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden: dan geldt een beperkte gemeenschap van goederen. Schulden die u samen tijdens het huwelijk kreeg, zijn van u samen.
• Getrouwd of geregistreerd partner voor 1 januari 2018 in gemeenschap van goederen: dan was u ook aansprakelijk voor de schulden van uw partner, en kunnen schuldeisers bezittingen uit de gemeenschap aanspreken.
• Getrouwd met huwelijkse voorwaarden waarin bezittingen en schulden apart blijven: dan kunnen schuldeisers van uw partner niet aan uw eigen bezittingen komen.

Meer over deze regels leest u in ons artikel over samenwonen of trouwen met schulden. De regels voor gehuwden staan ook bij de Rijksoverheid.

Wat kunt u doen met de erfenis?

Voor het deel dat alleen van uw partner was, kiest u wat u met de erfenis doet. Er zijn drie keuzes:

1. Zuiver aanvaarden: u krijgt alle bezittingen, maar ook alle schulden. Zijn er meer schulden dan bezittingen, dan betaalt u de rest met uw eigen geld.
2. Beneficiair aanvaarden: u neemt de erfenis alleen aan als die positief is. Eerst worden de schulden uit de erfenis betaald. U bent niet aansprakelijk voor schulden die overblijven, ook niet als u zelf vermogen heeft.
3. Verwerpen: u krijgt niets uit de erfenis, maar u hoeft ook de schulden uit de erfenis niet te betalen. Let op: dan kunnen uw kinderen erfgenaam worden. Wilt u dat niet, dan moet u ook voor uw minderjarige kinderen verwerpen.

Kiest u voor beneficiair aanvaarden of verwerpen, dan legt u een verklaring af bij de rechtbank. Daarvoor betaalt u griffierecht. Heeft u een laag inkomen, dan hoeft u dat misschien niet te betalen; u heeft dan een inkomensverklaring van de Raad voor Rechtsbijstand nodig. Een uitgebreide uitleg van de drie keuzes vindt u op onze pagina erfenis met schulden. De Rijksoverheid legt de keuzes ook uit op erfenis aanvaarden of weigeren.

Getrouwd zonder testament: let op de wettelijke verdeling

Was u getrouwd of geregistreerd partner en had uw partner geen testament? Dan geldt de wettelijke verdeling. U krijgt dan de bezittingen, maar u wordt ook verantwoordelijk voor de schulden van de erfenis. Uw kinderen krijgen een vordering die pas later opeisbaar is. Komen er vooral schulden op u af, vraag dan advies aan een notaris voordat u iets met de erfenis doet.

Pas op: betalen kan gelden als aanvaarden

Zolang u nog niet heeft gekozen, is het verstandig om niets uit de erfenis te betalen of mee te nemen. Neemt u bezittingen van uw partner mee, verkoopt u iets, of betaalt u openstaande rekeningen uit de erfenis? Dan heeft u volgens de wet de erfenis zuiver aanvaard. Er is een uitzondering: de begrafenis of uitvaart mag u wel uit de erfenis betalen.

U heeft ook tijd. Schuldeisers mogen erfgenamen de eerste drie maanden na het overlijden niet vragen om de schulden te betalen. Is dat te kort, dan kunt u bij de rechtbank om meer tijd vragen.

Onverwachte schuld na het aanvaarden?

Heeft u de erfenis al zuiver aanvaard en komt er later een schuld boven die u niet kende en ook niet kon kennen? Dan kunt u de kantonrechter vragen om de erfenis alsnog beneficiair te aanvaarden. Is de erfenis al verdeeld, dan kunt u vragen om ontheffing van die schuld. Dat verzoek moet binnen drie maanden nadat u de schuld ontdekte bij de kantonrechter liggen.

Studieschuld, toeslagen en uw inkomen

Sommige zaken lopen anders dan u misschien verwacht:

• Studieschuld: bij overlijden scheldt DUO de studieschuld helemaal kwijt. DUO haalt die schuld niet bij de partner, de kinderen of de familie.
• Toeslagen: de gemeente geeft het overlijden door aan Dienst Toeslagen. Uw toeslag wordt daarna aangepast. Controleer uw inkomen en geef veranderingen zelf door, bijvoorbeeld als u nabestaandenpensioen krijgt. Dat hoeft niet meteen, maar te veel ontvangen toeslag moet u later terugbetalen. Lees ook hoe toeslagen terugbetalen werkt.
• Inkomen: valt het inkomen van uw partner weg, kijk dan of u recht heeft op een nabestaandenuitkering (Anw) van de SVB. Dat kan als u de AOW-leeftijd nog niet heeft en u zorgt voor een thuiswonend kind jonger dan 18, of als u minstens 45 procent arbeidsongeschikt bent.

Bent u zelf al met pensioen of ouder, dan vindt u meer uitleg op onze pagina schulden bij ouderen.

Doe dit de eerste weken

1. Leg alle post en rekeningen in twee stapels: alleen van uw partner, of (ook) van u.
2. Betaal nog niets uit de erfenis, behalve de uitvaart.
3. Bel schuldeisers van gezamenlijke schulden en vertel wat er is gebeurd. Vraag om uitstel of een betalingsregeling als het niet lukt.
4. Kies binnen een redelijke termijn of u de erfenis aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt. Twijfelt u, vraag dan een notaris om advies.
5. Lukt het niet om alles te betalen? Bepaal welke rekening u eerst betaalt, zodat de vaste lasten zoals huur en energie doorlopen.

Wanneer schakelt u hulp in?

Na het overlijden van uw partner komt er veel tegelijk op u af. Komen er aanmaningen binnen die u niet kunt betalen, of weet u niet welke schulden van u zijn? Wacht dan niet. Wij zijn een onafhankelijke wegwijzer en vraagbaak. Wij lossen geen schulden voor u op en onderhandelen niet zelf met schuldeisers. Wel helpen wij u uw post te ordenen, leggen wij uit wat bij welke instantie hoort en begeleiden wij u naar het juiste loket, zoals de notaris, de rechtbank of de schuldhulpverlening van uw gemeente.