Waarom de gemeente bijstand terugvraagt
De bijstandsuitkering komt van uw gemeente. Kreeg u meer dan waar u recht op had, dan vraagt de gemeente het verschil terug. Dat heet terugvordering. Het gebeurt vaker dan u denkt, en niet altijd door een fout van uzelf. Veelvoorkomende redenen zijn:
- inkomsten zijn niet, te laat of niet volledig van de uitkering afgetrokken;
- een wijziging, zoals samenwonen of extra inkomen, is niet of te laat doorgegeven;
- u kreeg bijstand als lening of als voorschot, en achteraf bleek u geen recht te hebben;
- u ontving later geld dat over de bijstandsperiode gaat, zoals een ontslagvergoeding of een erfenis;
- de gemeente betaalde per ongeluk te veel uit.
Moet u terugbetalen, dan krijgt u altijd een brief. Daarin staat waarom, hoeveel, hoe en voor welke datum u moet betalen. Die brief is een besluit. Lees hem goed, want uw rechten en termijnen staan erin.
Wat gebeurt er als u niet reageert?
Een terugvordering verdwijnt niet vanzelf. Heeft u nog een uitkering, dan houdt de gemeente het bedrag vaak in op die uitkering, bijvoorbeeld op uw vakantiegeld. Lukt dat niet, dan moet u zelf betalen. Betaalt u niet en maakt u geen afspraak, dan kan de gemeente beslag laten leggen op uw loon of uitkering of een deurwaarder inschakelen. De kosten daarvan komen bij uw schuld. Hoe eerder u contact opneemt, hoe meer u zelf kunt meebepalen.
Doe dit vandaag: uw plan van aanpak
Pak eerst de brief erbij en controleer de berekening. Kloppen de periode en de inkomsten met uw eigen bankafschriften en loonstroken? Noteer wat u niet begrijpt.
Kunt u het bedrag niet in een keer betalen, bel dan het telefoonnummer in de brief, vaak de afdeling Werk en Inkomen. Vraag om een betaalafspraak in termijnen. Bereid dat gesprek voor: zet uw inkomen en vaste lasten op papier, zodat u weet welk bedrag per maand echt haalbaar is. Onze uitleg over een betalingsregeling aanvragen helpt u daarbij. U krijgt de afspraak daarna op papier. Bewaar die brief goed.
Kunt u later meer missen, dan mag u altijd sneller aflossen. Verandert uw situatie en lukt het afgesproken bedrag niet meer, bel de gemeente dan voordat u een termijn mist.
Bruto of netto terugbetalen
Veel mensen schrikken van een hoger bedrag dan ze ooit op hun rekening kregen. Dat heeft te maken met het kalenderjaar:
- Terugbetaald in hetzelfde jaar: u betaalt het nettobedrag, dus evenveel als u ontving.
- Terugbetaald in een volgend jaar: de gemeente kan het bedrag verhogen met loonheffing en sociale premies. Dat heet bruteren.
Gemeenten gaan hier verschillend mee om. Utrecht laat bijvoorbeeld ook in een volgend jaar het nettobedrag terugbetalen, behalve als iemand expres inkomsten verzweeg. Moet u wel bruto betalen, dan kunt u het verschil terugvragen via uw belastingaangifte. Betaal dus liefst nog dit jaar terug als dat lukt, en vraag uw gemeente hoe zij het regelt.
Uw leefgeld blijft beschermd
Houdt de gemeente een bedrag in op uw uitkering, of komt er beslag op uw inkomen, dan moet u genoeg overhouden om van te leven. Dat is de beslagvrije voet. Houdt u toch te weinig over voor huur, energie en boodschappen, neem dan direct contact op met de gemeente en laat de berekening controleren. Lees ook onze uitleg over beslag op een uitkering.
Niet eens met het besluit?
Denkt u dat de terugvordering niet klopt, dan kunt u bezwaar maken. In de brief staat hoe en binnen welke termijn. Schrijf op wat er volgens u niet klopt en stuur bewijs mee. Let op: bij veel gemeenten moet u ook tijdens een bezwaar op tijd betalen of een afspraak maken. Wachten met betalen tot het bezwaar is beslist, kan dus extra kosten geven. Voor gratis juridisch advies kunt u terecht bij Het Juridisch Loket.
Kwijtschelding: wanneer hoeft u niet alles terug te betalen?
Gemeenten kunnen besluiten dat u een deel van de schuld niet meer hoeft te betalen. De regels verschillen per gemeente en staan in een beleidsregel over terugvordering. Delft noemt bijvoorbeeld als voorwaarde dat u minimaal drie jaar netjes alle afgesproken bedragen heeft betaald. Vraag uw gemeente naar de voorwaarden.
Er is een belangrijke uitzondering. Heeft de gemeente een boete opgelegd omdat u met opzet of grove schuld iets niet heeft doorgegeven, dan werkt de gemeente niet mee aan een schuldregeling die tot kwijtschelding van die schuld leidt. Zo staat het in artikel 60c van de Participatiewet. U moet die schuld dan volledig aflossen, wel in haalbare termijnen.
Samen bijstand gehad, of geld van iemand anders?
Kreeg u de bijstand samen met een partner, dan kan de gemeente het bedrag ook bij uw ex-partner terugvragen. Na een scheiding is het dus verstandig om samen af te spreken wie wat betaalt. Lees ook onze pagina over schulden na een scheiding.
Daarnaast kan de gemeente bijstand verhalen op iemand anders. Dat heet verhaal. Denk aan een ex-partner die de onderhoudsplicht niet nakomt, iemand die u een grote schenking deed, of een nalatenschap. Erft u iets terwijl u bijstand krijgt, lees dan ook erfenis met schulden. Krijgt u geld van familie of vrienden, geef dat dan door als het samen meer is dan 1.200 euro per kalenderjaar. Zo voorkomt u een nieuwe terugvordering.
Regelingen die kunnen helpen
- Betaalafspraak met de gemeente. U betaalt het bedrag in termijnen die passen bij uw situatie.
- Inhouding op uw uitkering. De gemeente houdt een deel in, met oog voor uw beslagvrije voet.
- Bijzondere bijstand. Heeft u onverwachte noodzakelijke kosten, kijk dan of bijzondere bijstand mogelijk is.
- Schuldhulp via de gemeente. Heeft u meerdere schulden, dan onderzoekt het schuldhulploket of een schuldregeling mogelijk is. Lees ook schuldhulpverlening aanvragen.
Voor uitgebreide uitleg over schuldregelingen en de verschillen tussen minnelijk en wettelijk verwijzen we u naar ons zusterplatform Schuldenplatform.nl.
Moet u ook UWV of toeslagen terugbetalen?
Een terugvordering komt zelden alleen. Verandert uw inkomen, dan kan ook uw huurtoeslag of zorgtoeslag worden aangepast. Lees daarover toeslagen terugbetalen. Had u voor de bijstand een WW-uitkering, kijk dan ook bij UWV terugbetalen. Weet u niet welke rekening voorgaat, bekijk dan welke rekening u het eerst betaalt.
Wanneer hulp inschakelen?
Schakel hulp in zodra u het overzicht kwijtraakt, brieven niet meer durft te openen, of merkt dat de terugvordering niet uw enige achterstand is. Wachten maakt het probleem groter. Ons intakegesprek is gratis en vrijblijvend. Wij nemen de post samen met u door en helpen u een plan te maken.
Vraag een gratis intakegesprek aan of bel 085-9027796. Wij denken rustig met u mee.
Betrouwbare bronnen
Officiële informatie vindt u bij uw eigen gemeente, bijvoorbeeld gemeente Utrecht: terugbetalen bijstand en gemeente Delft: terugbetalen bijstand. De wettelijke regels staan in de Participatiewet. Over de regels in de bijstand leest u meer bij Het Juridisch Loket.